پرورش شتر مرغ : (سود يا زيان )
توجه انسان به بزرگترين پرنده ي روي كره ي زمين يعني شتر مرغ و محصولات آن تقريباً به 7500 سال پيش بر مي گردد . كه بعضي كشورها پرهاي آن را سمبل عدالت دانسته يا به عنوان بادبزن استفاده مي كردند . همين طور كه تخم هايش جهت مصارف دارويي ، يا به دليل اعتقاد به اين كه چربي شترمرغ داراي نيروي ويژه اي مي باشد ، به قيمت گزافي به فروش مي رفت . و از آنجايي كه چرم شتر مرغ اهميت زيادي پيدا كرد و گوشتي كه تمام ويژگي هاي كيفي مورد علاقه مشتريان خوش سليقه را داشت باعث جلوگيري از انقزاض شتر مرغها گرديد .
شتر مرغ همه چيز خوار بوده و با چشمان تيز بين و گردن بلند ، قادر به يافتن بي مهرگان كوچكي هستند كه جيره ي غذايي شان را تكميل مي نمايد . ولي در مزارعي كه كاملاً با جيره هاي آماده تغذيه مي شوند، درصد كمتري از وقتشان را صرف جستجو و خوردن وآشاميدن مي نمايند . مانند ساير دامها هزينه هاي غذا ، يكي از عمده ترين مخارج شتر مرغ را تشكيل مي دهد . با استفاده از قابليت شتر مرغ در مصرف غذاي فقير و متنوع مي توان تا حد زيادي از هزينه هاي پرورش كاست .
شترمرغ پرندگاني هستند كه كاربرد هاي زيادي دارند . ازجمله چرم ، پوست ، گوشت ، تخم و پرها . چرم آنها به عنوان با ارزش ترين محصول اين حيوان است كه قابل قياس با چرم تمساح و فيل مي باشد . چرم آن نرم و با دوام بوده و نسبت به چرم تمساح از مقاومت بيشتري در برابر آب برخوردار مي باشد . و به دليل اهلي بودن اين پرنده از نظر قوانين بين المللي ، منع قانوني ندارد . ارزش چرم بستگي به نوع قرار گرفتن فوليكول هاي پر موجود در پشت و سينه ي آن است. هر قدر اين فوليكول ها واضح تر و فشرده تر باشند ، پوست از ارزش بيشتري برخوردار مي گردد . چرم بدلي با واقعي به راحتي قابل تشخيص است (تست خراش) .
گوشت شتر مرغ ترد بوده و به سهولت از هم جدا مي شود . يكي از كم چربي ترين نوع گوشت قرمز مي باشد . پايين بودن كلسترول و بالا بودن پروتئين وواكنش مطلوب نسبت به ادويه جات از خصوصيات گوشت اين پرنده است .
پر اين پرنده جهت تزئين لباسها ، دكوراسيون يا گرد گير (به علت خواص الكتراستاتيك ) مورد استفاده قرار مي گيرد .
تخم شترمرغ هم درصورت نطفه دار بودن از ارزش بالاي اقتصادي برخوردار است حتي تخم هاي بدون نطفه جهت مصارف خانگي به كار مي رود . از پوست تخم براي نقاشي يا حكاكي يا به عنوان چراغهاي مد روز ، جامها و اشياي شبيه به اين استفاده كرد .
پرورش شتر مرغ از جنبه هاي اقتصادي اهميت زيادي دارد كه آنهم بستگي به عملكرد گله ، هزينه هاي مصرفي ، موقعيت بازار و بهاي محصولاتي مانند گوشت ، پوست و غيره دارد . يك شتر مرغ ساده در سال ، حدود 100 – 30 عدد تخم گذاشته كه نزديك بخ 90 – 30 درصد آن بارور بوده و از تخم هاي نطفه دار جوجه گيري مي شود و ميزان بقاياي جوجه ها (سه ماهگي ) تا 90 درصد مي رسد .
علاقه روبه رشد كشاورزان و همين طور شناخت ارزش گوشت ، روغن ، پر ، چرم و ... بين مصرف كنندگان و عادت پذير بودن آن باعث افزايش نرخ مولد شده است . شتر مرغ تحت شرايط متغير بياباني با روش هاي مختلف ، درجه حرارت بدن خود را حفظ مي كند به طوري كه در هواي سرد را نهاي خود را با بال ها يش مي پوشاند و در هواي گرم با بهم زدن بالها ايجاد نسيم ملايمي مي كند . به اين ترتيب تشر مرغ قادر است تا 56 درجه ي سانتي گراد را بدون استرس تحمل كند . اساساً شتر مرغ ها مناطق نيمه خشك همراه با علف زارهاي كوتاه را نسبت به مناطق مرطوب و باراني با علف زارهاي متراكم ترجيح مي دهند . و اين نيز دليل باعث روند رو به رشد پرورش اين يرنده شده است.
سرمايه مورد نياز اوليه كه بستگي به وجود ساختمان ، تعداد پرنده و نوع مديريت (متمركز يا نيمه متمركز) دارد نسبتاً بالا بوده اما فايده آن اين است كه اين پرنده سريعاً به توليد و سوددهي مي رسد . تازه واردين كه قصد پرورش شتر مرغ را دارند نبايستي در هنگام مواجه شدن با قيمت هاي گزاف پرندگان دچار تزلزل گردند. موفقيت هاي دراز مدت در اين رشته بستگي به بهره برداري صحيح از پتانسيل بازار شتر مرغ دارد . هرچند نگه داري اين پرنده ها به صرفه مي باشد اما افرادي كه قصد پرورش شتر مرغ دارند بايستي قبل از اقدام به اين كار ، آگاهي كامل داشته وفرض را بر آن گذارند كه اين وضعيت فروش مداوم با قيمت هاي حاضر در مورد پرندگان مولد ( به عنوان تنها درآمد قابل برگشت سرمايه در ميان مدت تا طولاني مدت ) صرفاً يك امر نظري است . بايد در نظر داشت مي توان شتر مرغ را به عنوان يك كار جنبي و پاره وقت انجام داد و بايد توجه كامل پرورش دهنده را داشته باشد . به نظر مي رسد درآينده به تدريج گوشت شتر مرغ جايگزين انواع گوشتهاي سنتي شود . از آن جا كه هيچ محدوديتي مذهبي يا قانوني خاص براي مصرف آن وجود ندارد و با توجه به درصد پايين چربي و كلسترول ، ترد بودن و بالا بودن ميزان پروتئين ، ميتوان به صورت فرآورده هاي گوشتي متعدد مصرف گردد .
اما نكات فني پرورش شتر مرغ هنوز كاملاً حل نشده و احمتمال شكست هايي هم وجود دارد . پرورش شتر مرغ صنعت جديدي است براي بسياري از نوآوران صنعت پرورش دام و طيور گام نهادن در اين حرفه مي تواند با تنوع و خطرات خاص توام باشد . اطلاعات كافي از احتياجات اين پرنده و بازار يابي محصول آن بسيار مهم مي باشد . با نگاهي به گذشته در مي يابيم كه هجوم بدون برنامه ريزي كلان در بخشي از صنعت ، نه تنها سودي براي سرمايه گذاران واقتصاد كشور نداشته بلكه سرمايه گذاران و دستگاههاي اجرايي را نيز بعد از مدتي دچار مشكل كرده در واقع مشكلي بر مشكلات قبلي افزوده است . ورود بيماريهاي ناشناخته و خطرناك ، آشنا نبودن با بيماريهاي شتر مرغ ، انجام نشدن مطالعات و بررسي درست از مديريت شتر مرغ ، نداشتن كشتارگاه و كارخانه هاي چرم سازي استاندارد ، نبودن تجربه لازم در عمل آوري چرم ، فاصله داشتن از بازار داخلي و رعايت استانداردهاي جهاني همگي دليل بر احتياط لازم جهت پرورش اين پرنده مي باشد .
گرد آوري و تنظيم : حسن زارع زاده
منبع : مجله دامدار شماره 167
خصوصیات ظاهری وویژگیهای نژادی
شترمرغ بزرگترین پرنده جهانی است .سرشترمرغ در حالت ایستاده 2.5متر از زمین فاصله دارد ووزن آن به
حدود110 کیلو گرم میتواند برسد .دارای دو انگست در هرپا بوده درجه حرارت بدن شترمرغ 39.5 الی 40 درجه
سانتیگراد است .ساق پای شترمرغ شدیدا شکننده و پس از صدمه تقریبا کاری برای ان نمی توان انجام داد و بهتر ین
کار کشتن آن است .شترمرغ قادر است تا 56 درجه سانتیگراد بدون استرس تحمل کند . شترمرغ ها مسافتهای
طولانی را بدون آب وغذا طی می کنند و پرندگانی فعال در روز ودر شب ها فعالیت نمی کنند.
ویژگیهای جنسی شترمرغ
شترمرغ در 2-3 سالگی بالغ میشود . شترمرغ ماده کمی زودتر از نر بالغ میگردد.
در زمان بلوغ نرها دارای پر وبالی سیاه وسفید ولی مادها دارای پر وبالی خاکستری و خرمایی کمرنگ می باشند.
فصل تولید مثل
شترمرغ ها تولیدمثل فصلی دارند وبه طور متوسط زمان جفت گیری 6 الی 8 ماه در سال به درازا میکشد .که با
توجه به عرض جغرافیای وارتفاع منطقه طول جفت گیری متغیر می باشد که در نیمکره شمالی از ماه اسفند شروع
ودر حدود شهریور ماه تمام می شود و در نیمکره جنوبی از مرداد شروع شده و تا پایان اسفند ادامه دارد.
شکل جفت گیری و تخم گذاری
جفت گیری یک نر و ماده و یا یک نر و دو ماده مورد نظرمیباشد .تخم گذاری یک روزدرمیان وبعد ازظهرها
صورت میگیردبعد از گذاشتن 20 تخم 10 روزاستراحت ومجددا شروع به تخم گذاری میکند ماده درفصل جفتگیری
حداقل 40 تخم وحداکثر100تخم درفصل تولید میگذارند توجه داشت که جمع آ وری تخمها باید درروزانجام گیرد.
ظاهر تخم شترمرغ
طول آن 17 تا 19 سانتیمتر وعرض آن 14 تا 15 سانتیمترووزن آن 1900تا 1800 گرم میرسد و بعد از42 -41
روز تخم شترمرغ به جوجه تبدیل می شود.
جوجه ها در روز اول زندگی نیازی به غذا ندارند ودراین زمان جوجه های نر و ماده بسیار شبیه به هم هستند و تعیین
جنسیت تنها با آزمایش اندامهای جنسی آنها امکان پذیر است . البته این عمل بسیار مشکل است زیرا که آلت تناسلی نر
( شترمرغ بر خلاف اکثر پرندگان دارای آلت تناسلی میباشد .) در حدود 9 ماهگی جنسیت را در زمان دفع ادرار و
مشاهده آلت تناسلی نر که خارج می شود به راحتی می توان تشخیص دادو یا شترمرغ های بالغ را به راحتی از
رنگ بال وپر قابل تشخیص بی باشند .
پرورش جوجه شترمرغ
جوجه ها از روز چهارم از یونجه کاملا خرد شده .کلم . علوفه سبز و غیره تغذیه کنند. البته در اوایل در مصرف
علوفه سبز احتیاد کامل به عمل آید مرتع یا چراگاه برای جوجه های شترمرغ انواع مختلف غذا را فراهم می سازد
واگر مرتع وچراگاه در دسترس نباشد باید انواع خوراکها را برای این پرنده همه چیز خوارفراهم نمود . جوجه ها
شدیدا نسبت به تهویه نامناسب حساس بوده ودرصورت بدی هوای محل زندگی دچار بیماریهای ریوی می شوند.
مزارع پرورش شترمرغ های بالغ
شترمرغ ها می توانند بدون آب در شرایط معمولی به خوبی زندگی نمایند ولی نوشیدن آب ولرم برای جوجه ها وپرندگان
جوان شدیدا ایجاد بیماری وحتی مرگ میشود درنگهداری به روش بازاگرازمزارع یونجه استفاده شود درهرهکتار آن
می توان نیازهای 8 الی 12 شترمرغ را تامین کرد . ولی به خاطر صرفه جویی در هزینه ها برای هر شترمرغ در روش
باز50 الی 70 مترمربع ودر روش بسته برای هرشترمرغ به 6 تا 8 مترمربع فضا نیازاست مزارع شترمرغ به وسیله سیم
و پایه های چوبی تا ارتفاع 5/1 متر محصور می شوند.وریختن ماسه در پاره ای ازمناطق مزرعه الزامی است
احتیاجات غذایی شترمرغ
در شترمرغ استفاده از پلت ایجاد امراض گوارشی واستفاده از مواد خوراکی آردی ایجاد امراض تنفسی می کند .
یک جیره صحیح باید شرایط زیر را دارا باشد :
1- احتیاجات نگهداری و تولید مثل پرنده باید از خوراک مصرفی
2- قابلیت هضم مواد بایستی بالا باشد.
3- باید خوش خوراک و حاوی مقادیر کافی فیبرباشد.
4- تنوع به همراه حجیم بودن خوراک در شتر مرغ مطرح می
5- وجود گیاهان سبز و آبدار درجیره شترمرغ
6- باید از پر خوری شترمرغ به خصوص در مورد کنسانتره جلوگیری شود
7- یک خوراک نمونه برای شترمرغبالغ عبارت از :
2 قسمت ذرت خرد شده + 1 قسمت علوفه خشک شده + 2 قسمت برگ سبز چغندر
از جداول احتیاجات غذایی ارائه شده برای بوقلمون می توان برای شترمرغ استفاده کرد.
+ نوشته شده در ساعت توسط صیاد حقی |
نظر بدهید
بیماریهای بوقلمون
در این قسمت خلاصه ای از بیماریها ی رایج در واحد های پرورش بوقلمون مطرح میشود .
نام بیماری:نیو کاسل
سبب شناسی :پارامیکزوویروس
نشانیها :علائم تنفسی ٬نفس نفس زدن ٬ترشحات بینی و گاهی صدای خس خس ٬وجود زخم در روی غدد پیش معده . علائم عصبی پس از چند روز ظاهر میشودنظیر پیچیدن گردن و سر ٬ فلجی پا و بالها . علائم گوارشی مانند اسهال ٬خونریزی روی غدد و پیش معده و اسهال سبز .
درمان : بهتریت راه پیشگیری است . سویه های مختلف واکسن نیوکاسل موجود است که میتوان استفاده نمود .
نام بیماری : مایکو پلاسموز بوقلمون
سبب شناسی : مایکو پلاسما مله آگریدیس(MM)
نشانیها :جوجه های جوان نشانیهای خفیف تنفسی و گاهی سینوزیت ٬ بعضی اوقات پیخ خوردگی همراه با استئومیلیت و گاهی نیز اختلالاتی در پاها دیده میشود ٬بی اشتهایی شدید نیز بروز میکند .
درمان :تهیه جوجه از گله ای که عاری از این میکروب باشد بهترین راه است ولی استفاده از لینکو مایسین یا جنتا مایسین میزان بروز تورم کیسه های هوایی را کاهش میدهد و وزن را افزایش میدهد .
نام بیماری :سینوزیت عفونی
سبب شناسی : مایکوپلاسما سینویه (MS)
نشانیها :ترشحات زرد تا خاکستری رنگ در اکثر ساختارهای دارای غشاء سینویال مخصوصاً در مفصل خرگوشی ٬لاغری و زمین گیر شدن و ایجاد تاول در ناحیه سینه به دلیل نشستن زیاد.
درمان : تهیه جوجه از گله مادر عاری از بیماری . تترا سایکلین ها ٬لینکو مایسین٬ لینکواسیکتین ٬تایلوزین در این بیماری تا حدی موثر است .
نام بیماری: یسنوزیت عفونی
سبب شناسی : مایکوپلاسماگالی سپتکوم(MG)
نشانیها :تورم یک یا هر دو سینه تحت حدقه ای ٬ترشحات زیاد بینی ٬ التهاب کیسه های هوایی ٬لاغری و کاهش وزن بدن
درمان :تهیه جوجه از گله های مادر عاری از بیماری و جلوگیری استرس . تایلوزین و تتراسیکلین تا حدی موثر است.
نام بیماری : کلی باسیلوز
سبب شناسی : اشر شیاکلی
نشانیها : کیسه هایی هوایی ضخیم میشود و ترشحات پنیری شکل دیده میشود . اغلب همراه با آن پریکاردیت چسبنده ایجاد میشود . تشخیص با استفاده کشت میکروبی قطعی میشود .
درمان :رعایت بهداشت در گله و جلوگیری از استرس در پیشگیری موثر است .کلرامفنیکل ٬فورازولیدون در درمان آن موثر است ولی توصیه می گرددکشت میکروبی و آنتی بیوگرام انجام گردد .
نام بیماری : عفونت کیسه زرده
سبب شناسی : سانمونلاوکلی باسیل
درمان : توسط آنتی بیوتیکهای وسیع الطیف . توصیه میگردد بعد از ورود جوجه درمان با فلومکوئین شروع گردد .
نام بیماری : سانمونلوز
سبب شناسی : باکتری سانونلاپولوروم
نشانیها : بیماری عفونی قابل انتقال از طریق تخم است . میزان ابتلا 4 تا 5 روز بعد از تولد افزایش می یابد ٬بی اشتهایی اسهال سفید چسبنده به اطراف مخرج٬ جمع شدن جوجه اطراف منبع حرارتی ٬جیک جیک کردن با صدای بلند ٬مشاهده میگردد .بعد از چند روز ممکن است پرندگانی که در ماشین جوجه کشی میکروب را استنشاق کرده باشند ٬نشانیهای تنفسی را بروز میدهند . ندولهای خاکستری در ریه ٬کبد ٬قلب و دیواره روده دیده میشود . در سطح مخاطی روده باریک پلاکتهای سفید بوجود می آیند . حالبها در اثر اورات اتساع می یابند .
درمان : بهترین راه تهیه جوجه از گله های مادر و کارخانه های جوجه کشی عاری از آلودگی است .
نام بیماری : کریزای بوقلمون
سبب شناسی : بروتلااویوم
نشانیها : خروج موکوئیدی شفاف از بینی و ترشحات کف آلود چشم همراه با عطسه سکردن ٬جیغ کشیدن و تکان دادن سر ٬ترشحات به مرور غلیظ میشوند و باعث بهم چسبیدن پلکها میشوند.
درمان : جهت پیشگیری باید در بین دو دوره جوجه ریزی سالن بدرستی ضد عفونی گردد . در گله مبتلا گرم کردن سالن و تهویه مطلوب بهمراه استفاده از جیره با کیفیت بالا و افزودن ویتامین و الکترولیت به آب در بعضی اوقات اسپری کردن تتراسیکلین میتواند موثر باشد .
نام بیماری: آریزونوز (عفونت پاراکولون)
سبب شناسی : باکتری آریزوناهیناشاوی
نشانیها : پژمردگی ٬اسهال٬چسبیدن اسهال به مخرج٬عدم تعادل٬لرزش٬پیچش گردن و مرگ ومیر زیاد مشاهده میگردد . عموماًدر سنین زیر 3 هفتگی دیده میشود . کبد زردرنگ ٬لکه لکه و بزرگ میشود . ناحیه دوازدهه روده پرخون میگردد. در اغلب موارد به کار بردن فورازولیدون در جیره برای چند هفته اول زندگی مفید است .
نام بیماری :آسپرژیلوز
سبب شناسی :آسپرژیلوس فو میگاتوس(قارچ)
نشانیها : آلودگی محیط جوجه کشی باعث ابتلاءجوجه های جوان به این بیماری میگردد . تنگی نفس ٬تنفس با دهان باز (دهنک زدن )٬سیانوزو تنفس سریع از علائم اولیه این بیماری است .اکثر پرندگان مبتلا بعد از اینکه پاهایشان گرفته میشود میمیرند .نشانه های اختلال سیستم عصبی مرکزی شامل عدم تعادل٬افتادن و فلجی مشاهده میگردد. معمولاًندولهای زرد رنگی در ریه ها و کیسه های هوایی و نای دیده میشود . آسیت نیز بسیار مشاهده میشود.
درمان : درمان اقتصادی نمی باشد و بهترین روش پیشگیری است٬لذا باید جوجه از گله های مادر وجوجه کشیهای فاقد آلودگی تهیه شود . هنگام شستشو سالن از سولفات مس جهت ضد عفونی کردن سالن استفاده میگردد ٬زیر آبخوریها یا دانخوریها خیس نباشند . از نیستاتین در درمان این بیماری استفاده میشود .
نام بیماری : کوکسیدیوز
سبب شناسی : انواع آیمریا
نشانیها : اسهال٬کم اشتهایی ٬کم خونی ٬بیحالی ٬خواب آلودگی و گاهی نیز خون در مدفوع دیده میشود . خونریزی در روده مخصوصا ًدر ناحیه رکتوم مشاهده میشود. این بیماری انگلی در زمان پیشرفت مشاهده میگردد .
درمان : بهترین راه استفاده از کوکسیدیو استات در جیره جوجه ها ست که باید از هفته سوم در جیره استفاده گردد . لازم به ذکر است در طول دوره پرورش بهتر است از چند نوع کوکسیدیواستات استفاده شود. از آمپرولیوم٬سوفاکینوکسالین در درمان کوکوکسیدیوزاستفاده میشود.افزودن ویتامینهای AوKدر دان نیز در کاهش مرگ و میر موثر است .
نام بیماری: ریکتز
سبب شناسی : کمبود دیتامین D3 و فسفر
نشانیها: لنگش پرنده مبتلا٬استخوان نرمی ٬چمباتمه زدن جوجه بیمار مشاهده میگردد.
درمان : در آغاز باید جیره اصلاح شود و تعادل بین کلسیم و فسفر برقرار گردد و میزان ویتامینd3 جیره کنترل شود . در صورت ابتلا میتوان بعد از انجام موارد مذکور ٬به مدت دو هفته به جیره گله حدودسه برابر مقدار عادی ویتامین D3اضافه گردد .
نام بیماری: پروزیس
سبب شناسی : کمبود منگنز و گاهی کمبود بیوتین
نشانیها : مفصل خرگوش پای مبتلا پهن و کمی بزرگ میشود . در مراحل پیشرفته معمولاًپا در قسمت پایین مفصل خرگوشی از وضعیت عادی خود کاملاًبه طور جانبی منحرف میشود . در کالبد گشایی معمولاًمشخص میشود که وترآشیل در مفصل خرگوشی از محل خود خارج شده است .
درمان : افزودن مکملهای حاوی منگنز ٬کولین و ویتامینهای B به جیره میتواند باعث جلوگیری از شیوع بیماری گردد .
نام بیماری: کانی بالیسم
سبب شناسی : عوامل متعدد میتوانند در بروز این بیماری دخیل باشند . کاهش پروتئین جیره ٬بالا بودن حرارت سالن ٬تراکم زیاد ٬ شدت زیاد نور ٬ در برابر این بیماری موثر هستند در واقع این بیماری یک بیماری مدیریتی است .
نشانیها : جوجه ها با نوک زدن به یکدیگر ٬ایجاد زخم و جراحت می نمایند و این مسئله گاهاًموجب مرگ و میر جوجه آسیب دیده میشود .
درمان : تنظیم صحیح جیره٬کاهش شدت نور و نوک چینی میتوانند در درمان این بیماری موثر باشند. لازم به ذکر است جوجه های مجروح را باید از گله جدا نمود و توسط اسپری حاوی آنتی بیوتیک محل زخم را ضد عفونی نمود .
نام بیماری :تاول سینه
سبب شناسی : وجود بستر نا مناسب و رطوبت زیاد بستر ٬زمین گیر شدن پرنده در اثر بیماریهای مختلف
نشانیها: در آغاز محل زخم بصورت آبسه ظاهر میشود و در نهایت به منطقه ای از بافت دلمه ای مبدل میشود و باعث افت کیفیت لاشه میشود .
درمان : وجود بستر مناسب در سالن پرورش و جداکردن پرنده هایی که بعللی بیش از حد روی سینه مینشینند .
نام بیماری: آسیت
سبب شناسی : تهویه نامناسب ٬دمای پائین ٬نمک زیاد در جیره ٬بعضی از بیماریها و مسمومیتها در ایجاد آسیت موثرند .
نشانیها: تجمع مایع آسیتی کاهش رنگ در محوطه سینه ای شکمی و بزرگ شدن قلب راست از علائم آسیت است.
درمان : جهت پیشگیری باید تهویه سالن را مناسب کرد و به دمای سالن و میزان نمک در جیره توجه نمود .
